BLOG
Mühendislik notları.
Kurduğumuz sistemlerden çıkan teknik notlar: yerel modeller ve sunum katmanı, RAG mimarisi ve erişim kontrolü, veri yerelliği, kurumsal entegrasyon. Pazarlama yazısı değil, uygulama notu.
Ne yazıyoruz
Blog’u içerik takvimi doldurmak için kullanmıyoruz. Bir sistemi kurarken karşılaştığımız, cevabını internette bulamadığımız sorunları yazıyoruz.
Yayına giren her yazı gerçek bir kurulumdan çıkar; ölçüm varsa yöntemi de yazılır. Müşteri adı ve tanınabilir vaka detayı hiçbir yazıda yer almaz.
MİMARİ
Yerel LLM sunum katmanı: vLLM, SGLang, llama.cpp ve Ollama
Model seçildikten sonraki ilk mimari karar, onu hangi sunum katmanının servis edeceğidir. Bu yazı dört katmanı özellik listesiyle değil, planlama, bellek, yeniden kullanım ve paketleme eksenlerindeki mimari yaklaşımlarıyla ayırır. KARŞILAŞTIRMAe-Belge: doğrudan entegrasyon mu, özel entegratör mü?
e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye ve e-Gider Pusulası’nı kendi sistemine bağlayacak kurumun önündeki iki yol, sorumluluğun nerede durduğu üzerinden karşılaştırılıyor: mali mühür ve zaman damgası kimde, muhafaza kimde, 7 gün 24 saat işletim ile paket sürümlerini izleme yükü kimde. MİMARİBankacılıkta ve sağlıkta veri yerelliği: iki mevzuat, iki ayrı soru
Sağlık tarafında yerelliği kuran hüküm coğrafyayı hiç anmaz, aktarım rejimine yollama yapar. Bankacılıkta ise hüküm doğrudan coğrafyayı söyler — ama orada da asıl soru ülke değil, bileşenin birincil sistem kapsamına girip girmediğidir. MİMARİTarayıcıda NES: 60 kare değil, 60,0988
NES donanımı saniyede 60,0988 kare üretir; tarayıcı ise ekranın temposuyla çizer. Kaset’i kurarken bu iki saatin arasında verdiğimiz kararlar: çekirdeği değiştirilebilir tutmak, çizimi ayrı iş parçacığına taşımak ve kompozit görüntüyü bir tercih değil, oyunun tasarlandığı ortam olarak ele almak. REHBERYerel LLM seçerken Türkçe için nelere bakılır
Kurum kendi sunucusunda çalıştıracağı açık ağırlıklı modeli Türkçe için seçerken tokenizer’dan bağlam penceresine, quantization’dan donanım planına kadar hangi kriterleri, hangi yöntemle ölçmeli. Sonuç tablosu değil, ölçüm yöntemi. REHBERMCP sunucusu nedir, ne değildir?
MCP, bir dil modelini kurumsal sistemlere bağlamanın protokol katmanını standartlaştırıyor. Bu yazı mimariyi, primitifleri ve yetkilendirmenin nerede yapıldığını resmî spesifikasyona dayanarak açıklıyor; bir de MCP’nin sık karıştırıldığı dört şeyi. MİMARİRAG mimarisinde erişim kontrolü: kim neyi görebilir?
Kurum dokümanları bir RAG sistemine verildiğinde mevcut yetki modeli çoğu kurulumda indekse taşınmaz. Erişim kontrolünün hangi katmanda uygulanacağı, kimliğin sorguya nasıl taşındığı ve yetki değişikliğinin indekse ne zaman yansıdığı üzerine bir uygulama notu.Yazıyı beklemeyin, sorun sorun.
Sunum gerekmez. 20 dakika. Sonrası size kalmış.